Vanuatu Vatandaşlığı Nasıl Alınır?

Yatırım yoluyla Vanuatu vatandaşlığı, Vatandaşlık Kanunu'nun 13E maddesine dayanan Kalkınma Destek Programı (Development Support Program, DSP) üzerinden alınır. Başvuruyu Vatandaşlık Komisyonu'nun yetkilendirdiği bir acente (designated agent) sunar, dosya Mali İstihbarat Birimi'nin (FIU) incelemesinden (due diligence) geçer ve kararı yalnızca Komisyon verir. Onaydan sonra kalan devlet payı ödenir, sadakat yemini edilir, vatandaşlık belgesi düzenlenir ve her aile üyesi için ayrı pasaport başvurusu yapılır.

Aşağıda süreci bir Türk vatandaşının bakış açısından, sırasıyla anlatıyoruz. Toplam süre için gün sayısı vermiyoruz: DSP başvuruları için kanunda bir karar süresi öngörülmemiştir ve her dosyanın hızı belgelerin eksiksizliğine ve yapılan incelemelere bağlıdır.

Süreç tek bakışta

Hangi program: DSP ve CIIP

Vanuatu'da yatırımcıya vatandaşlık veren düzenlemelerden biri, Vatandaşlık Kanunu'nun (Citizenship Act [Cap 112]) 13E maddesine dayanan DSP'dir. Programın ayrıntıları 2019 tarihli ve 33 sayılı DSP Yönetmeliği ile onu değiştiren 2020 tarihli ve 39 sayılı Kararname ile belirlenmiştir (İngilizce adı: Citizenship (DSP) Regulation Order No. 33 of 2019). Asgari fiyatlar, ödeme sırası, başvuruya dâhil edilebilecek aile üyeleri ve sabıka kuralı bu metinlerde yer alır.

Diğer yol olan Sermaye Yatırımı Göç Planı (Capital Investment Immigration Plan, CIIP), Mart 2025'te yeni başvurulara kapatıldı. Sektör kaynakları programın Mayıs 2025'te değiştirilmiş kurallarla yeniden açıldığını bildiriyor, ancak bunu doğrulayan resmî bir duyuru yayımlanmadı. Bu nedenle CIIP'nin güncel durumunu ön değerlendirmede ayrıca teyit ediyoruz; bu sayfa DSP sürecini anlatır.

1. Adım: Ücretsiz ön değerlendirme

İlk görüşmede üç soruya yanıt arıyoruz. Birincisi, başvuruya kim dâhil olacak: yalnızca siz mi, eşiniz ve çocuklarınız mı, yoksa 50 yaşını geçmiş anne babanız da mı? İkincisi, sabıka kaydı. DSP Yönetmeliği'nin 6(9). maddesine göre herhangi bir mahkûmiyet, Komisyon'un başvuruyu onaylamasını engeller. Bu yüzden bu konuyu herhangi bir ödeme yapılmadan önce açıkça konuşuyoruz. Üçüncüsü, bütçe ve bu bütçenin kaynağının belgelenip belgelenemeyeceği.

Yönetmeliğin 4. maddesi programın asgari fiyatını aile yapısına göre belirler; tek kişi için bu fiyat 130.000 ABD dolarından başlar. Bu rakam devlete ödenen tutar değil, programın taban fiyatıdır. Tek kişilik başvuruda bu fiyatın içindeki devlet payı 80.000 ABD dolarıdır (madde 7(1)). Değerlendirmenin sonunda uygunluğu ve toplam maliyeti yazılı olarak paylaşıyoruz.

2. Adım: Belgelerin hazırlanması

Dosyanın büyük kısmı Türkiye'de hazırlanır. Tipik bir paket şunları içerir:

• En az altı ay daha geçerli pasaportunuzun kopyası;
• e-Devlet'teki Adli Sicil Kaydı Sorgulama hizmetinden alınan adli sicil kaydı;
• nüfus kayıt örneği, gerekirse doğum ve evlilik kayıtları;
• noter onaylı özgeçmiş (FIU'nun 14 Ocak 2025 tarihli duyurusu bunu her dosyada ister);
• fonların nereden geldiğini gösteren banka dökümleri, satış sözleşmeleri, gelir ve şirket kayıtları;
• bağımlı çocuklar için öğrenci belgesi, anne baba için birlikte yaşama ve bağımlılık kanıtı.

Türkçe belgeler yeminli tercüme, noter onayı ve apostil zinciriyle hazırlanır; Türkiye ve Vanuatu Lahey Apostil Sözleşmesi'nin tarafı olduğundan ayrıca konsolosluk tasdiki gerekmez. Bu zincirin ayrıntılarını Türk vatandaşları için hazırladığımız rehberde anlatıyoruz. Çevirinin dilini ve belgelerin ne kadar yeni olması gerektiğini dosyayı sunacak acente teyit eder.

3. Adım: Başvurunun yetkili acente üzerinden sunulması

Vanuatu mevzuatı DSP başvurusunun yalnızca Vatandaşlık Komisyonu'nun yetkilendirdiği acenteler (designated agents) aracılığıyla sunulmasına izin verir. Yönetmeliğe göre bu acentenin Vanuatu vatandaşı olması, Port Vila'da ofisi bulunması ve yılda en az 12 yatırımcı başvurusu getirmesi gerekir. Yetkili ve yetkisi iptal edilmiş acentelerin listeleri Vatandaşlık Ofisi'nin resmî sitesinde yayımlanır. Çalışılacak acentenin bu listede olup olmadığını başvurudan önce kontrol etmek gerekir.

Biz yetkili acente değiliz ve herhangi bir devlet kurumuyla bağlantımız yoktur. Dosyanızı hazırlıyor, yetkili bir acente üzerinden sunulmasını organize ediyor ve süreç boyunca sizin tarafınızda duruyoruz. Bu aşamada iki ödeme doğar: 5.000 ABD doları FIU inceleme ücreti ve başvuru başına 5.000 vatu başvuru harcı; ödeme sırasını acente teyit eder.

4. Adım: FIU incelemesi ve değerlendirme

Dosya önce FIU'ya gider. 2020'deki yönetmelik değişikliğinden bu yana FIU, incelemeyi (due diligence) uluslararası bir inceleme firmasıyla birlikte yürütür: kimlik, sabıka, fonların kaynağı ve kamuya açık kayıtlar kontrol edilir. Ardından dosya Vatandaşlık Ofisi'ne ve Ön İnceleme Komitesi'ne (Screening Committee) geçer, son olarak Vatandaşlık Komisyonu'nun önüne gelir.

Bu aşamada ek belge ya da açıklama istenebilir. Örneğin fonların kaynağında açıklanmamış bir kalem ya da belgeler arasında ad ve tarih farkı ek soru gerektirebilir. Talebe belgeli ve zamanında yanıt vermek, dosyanın beklemede kalmasını önler.

5. Adım: İlk ödeme ve Komisyon kararı

Yönetmeliğin 6(2). maddesine göre, devlet payının yüzde 25'i Komisyon dosyayı değerlendirmeden önce ödenir ve başvuru reddedilirse iade edilmez. Tek kişilik başvuruda devlet payı 80.000 ABD doları olduğundan bu ilk tutar 20.000 ABD dolarıdır. Dilerseniz devlet payının tamamını en başta ödeyebilirsiniz (madde 6(3)).

Ödemeler yalnızca ABD doları ile ve yalnızca Vanuatu Ulusal Bankası'ndaki (National Bank of Vanuatu) DSP hesabına yapılır (madde 6(4)(a)). Vatandaşlık Ofisi, bu programlar için kripto para ile yapılan ödemeleri tanımadığını resmî duyurusunda açıkça belirtmiştir. Başka bir hesaba ya da kripto cüzdanına para gönderilmesini isteyen bir teklif, dolandırıcılığın açık işaretidir.

Kararı yalnızca Komisyon verir. Hiçbir danışman, acente ya da aracı sonucu garanti edemez.

6. Adım: Onaydan sonra kalan ödeme ve yemin

Vatandaşlık Kanunu'nun 8BA maddesi, onaydan sonra kalan devlet payının ödenmesi ve sadakat yemininin edilmesi için üç ay süre tanır. Yazılı ve haklı gerekçeli bir talep üzerine bu süreye iki ay eklenebilir; süre kaçırılırsa onay geçerliliğini yitirir (Kanun değişiklik metni). Bu yüzden yemin tarihini dosyanın en başından planlıyoruz.

Yemin, yemin memuru (Commissioner for Oaths) huzurunda edilir. Vatandaşlık Ofisi'nin Ağustos 2020 tarihli duyurusu yeminin "yeni bir duyuruya kadar" görüntülü bağlantıyla yapılmasına izin vermiştir ve bu duyuru geri çekilmemiştir. Dosyanız için hangi yöntemin kabul edildiğini yetkili acente teyit eder. Ödeme ve yemin tamamlandıktan sonra vatandaşlık belgesi düzenlenir; belge başına harç 10.000 vatudur (madde 7(3)).

7. Adım: Pasaport başvurusu

Pasaport vatandaşlığın sonucudur: vatandaşlık belgesinden sonra her aile üyesi için ayrı ayrı başvurulur. Pasaport için biyometrik veriler şahsen verilir; bunun nerede ve nasıl yapılacağını acente dosyanız için teyit eder. Temmuz 2019'dan bu yana düzenlenen Vanuatu pasaportları yetişkinler için on yıl geçerlidir; çocuklar için süreyi pasaport makamı teyit eder. Belgenin kendisini pasaport rehberimizde ayrıntılı olarak ele alıyoruz.

8. Adım: Türkiye'de çok vatandaşlık bildirimi

Türk hukukunda yabancı bir vatandaşlık almak için önceden izin gerekmez. 5901 sayılı Türk Vatandaşlığı Kanunu'nun 44. maddesi, yabancı vatandaşlık kazanan kişinin bu durumu gösteren belgeleri ibraz etmesini ve kayden aynı kişi olduğu tespit edilirse nüfus kaydına çok vatandaşlık açıklaması düşülmesini öngörür. Bildirim Türkiye'de nüfus müdürlüğüne, yurt dışında ise dış temsilciliğe şahsen veya özel vekâletle yapılır; posta ile kabul edilmez (Uygulama Yönetmeliği, md. 64 ve 81).

Süreci uzatan veya durduran durumlar

• Mahkûmiyet. Herhangi bir mahkûmiyet onayı imkânsız kılar. Bunu baştan bilmek, iade edilmeyen ödemeleri boşuna yapmaktan korur.
• Belgelenemeyen fonlar. Kaynağı gösterilemeyen para, FIU incelemesinde soruya ve gecikmeye yol açar.
• Yazım farkları. Adınızın, soyadınızın veya doğum tarihinizin belgeler arasında farklı yazılması hem Vanuatu dosyasında hem de Türkiye'deki bildirimde sorun çıkarır.
• Yanlış hesaba ödeme talebi. DSP hesabı dışındaki her ödeme talebi bir uyarı işaretidir.
• Üç aylık süreyi kaçırmak. Onaydan sonra ödeme ve yemin zamanında yapılmazsa onay düşer.

Bu süreçte ne yapıyoruz

Vanuatu Vatandaşlık Danışmanlığı bağımsız bir danışmanlıktır; Vanuatu'nun Vatandaşlık Ofisi veya Komisyonu ile ya da herhangi bir Türk makamıyla bağlantısı yoktur. Vanuatu vatandaşlığını almanız için süreci baştan sona yürütüyoruz: uygunluk ve maliyetin ön değerlendirmesi, aile planı, Türk belgeleri, apostil ve yeminli tercümeler, başvurunun kanunun öngördüğü şekilde yetkili bir acente üzerinden sunulması, FIU incelemesi, Komisyon kararı, ABD doları ödemelerinin resmî kanallardan yapılması, yemin, vatandaşlık belgesi ve pasaport başvurusu.

Durumunuza uygun yolu birlikte görmek için ücretsiz ön değerlendirme isteyebilirsiniz. Aile yapınızı ve elinizdeki belgeleri kısaca anlatmanız, uygunluğu ve toplam maliyeti yazılı olarak paylaşmamız için yeterlidir.