Vanuatu Vatandaşlığı Ücreti Ne Kadar?

Vanuatu vatandaşlığının ücreti, ailenin büyüklüğüne göre yönetmelikle belirlenmiş bir asgari fiyattır: tek kişi için 130.000 ABD doları, evli çift için 150.000, bir çocuklu çift için 165.000 ve iki çocuklu çift için 180.000 ABD doları. Bu fiyata ek olarak 5.000 ABD doları FIU inceleme ücreti, 5.000 vatu başvuru harcı ve her vatandaşlık belgesi için 10.000 vatu ödenir. Profesyonel danışmanlık ücreti ve Türkiye'deki belge masrafları ayrıca hesaplanır.

Aşağıda her kalemin hangi düzenlemeye dayandığını, paranın hangi aşamada ve hangi kanaldan ödendiğini, başvuru reddedilirse neyin geri dönmediğini anlatıyoruz. Rakamlar Vanuatu Vatandaşlık Ofisi'nin yayımladığı yönetmelik metinlerinden alınmıştır: 2019 tarihli ve 33 sayılı DSP Yönetmeliği ile onu değiştiren 2020 tarihli ve 39 sayılı Kararname (İngilizce adı: Citizenship (Development Support Program) Regulation Order No. 33 of 2019). Program, Vatandaşlık Kanunu'nun [Cap 112] 13E maddesine dayanır.

Yönetmelikteki asgari fiyatlar

Yönetmeliğin 4. maddesi programın aşağıdaki tutarların altında sunulmasını yasaklar. Bu nedenle bu rakamlar bir tarife değil, taban fiyattır. Fiyatın içinde, devlete ödenen ve 7. maddede belirlenen bir devlet payı (government fee) yer alır.

Tablodaki bileşimlerin (çift ve iki çocuk) ötesinde devlet payı, her ek çocuk veya bakmakla yükümlü olunan her ek kişi için 10.000 ABD doları artar. Tabloda yer almayan aile bileşimlerinde toplam program fiyatını dosyayı sunacak acente, yani Vatandaşlık Komisyonu'nun yetkilendirdiği acente (designated agent) yazılı olarak teyit eder; başvurunun nasıl sunulduğunu ayrı bir rehberde anlatıyoruz.

Program fiyatı ile devlet payı arasındaki fark (tek kişide 50.000 ABD doları), fiyatın devlet payının dışında kalan kısmıdır; bu kısmın nasıl paylaştırıldığı yetkili acentenin sözleşmesinde yazılı olmalıdır. Bu ayrım önemlidir: aşağıda anlatılan %25'lik ön ödeme 130.000 dolar üzerinden değil, devlet payı üzerinden hesaplanır.

Dosyaya kimler eklenebilir?

Ücreti belirleyen şey, dosyada kimin yer aldığıdır. Yönetmeliğe göre ana başvuru sahibinin yanında eşi ve 18 yaşından küçük çocukları yer alabilir. Bunlara ek olarak tam zamanlı öğrenim gören ve yönetmelikteki birlikte yaşama veya bakım şartlarını karşılayan 18–25 yaş arası çocuklar ile başvuru sahibinin veya eşinin, 50 yaşını geçmiş, birlikte yaşayan ve bakımı başvurana ait olan anne babası da bakmakla yükümlü olunan kişi olarak eklenebilir. Her kişinin bu şartları belgelerle karşılaması gerekir; şartı karşılamayan biri dosyaya eklenirse sorun, inceleme aşamasında ortaya çıkar.

Fiyatın dışında kalan kalemler

Asgari program fiyatı tek ödeme kalemi değildir. Bir bütçe hazırlarken şu kalemleri ayrıca hesaba katmanız gerekir:

• FIU inceleme ücreti: başvuru başına 5.000 ABD doları. Mali İstihbarat Birimi (FIU), uluslararası bir inceleme firmasıyla birlikte başvuru sahibinin geçmişini ve fonların kaynağını inceler. Bu ücretin ret hâlinde iade edilip edilmeyeceği resmî kaynaklarda belirtilmemiştir.
• Başvuru harcı: başvuru başına 5.000 vatu.
• Vatandaşlık belgesi harcı: belge başına 10.000 vatu. Dosyada kaç kişi varsa o kadar belge düzenlenir.
• Pasaport: vatandaşlık verildikten sonra ayrı bir başvuruyla alınır. Harcı ve biyometrik verilerin nerede alınacağı başvuru sırasında yetkili acente tarafından teyit edilir.
• Türkiye'deki belgeler: barkodlu nüfus kayıt örneği e-Devlet'ten ücretsiz alınır; adli sicil kaydı da e-Devlet'ten alınır ve aynı ekranda e-Apostil talep edilebilir. Yeminli tercüme, noter onayı ve kâğıt belgeler için apostil masrafları belge sayısına göre değişir.
• Profesyonel ücretimiz: devlete ve acenteye yapılan ödemelerden ayrıdır ve ön değerlendirmeden sonra yazılı olarak teklif edilir.

Ödeme takvimi: para hangi aşamada ödenir?

Yönetmelik ödemeleri sürecin belirli anlarına bağlar. Sıra şöyledir:

1. Dosya sunulurken (sırayı acente teyit eder): FIU inceleme ücreti (5.000 ABD doları) ve başvuru harcı (5.000 vatu).
2. Komisyon dosyayı ele almadan önce: devlet payının %25'i. Tek kişi için bu tutar 20.000, evli çift için 25.000 ABD dolarıdır. Başvuru reddedilirse bu ödeme iade edilmez (madde 6(2)).
3. Vatandaşlık belgesinden önce: devlet payının kalan %75'i ve kişi başı 10.000 vatu belge harcı. Tek kişi için kalan devlet payı 60.000 ABD dolarıdır.

Yönetmelik, devlet payının tamamının en baştan ödenmesine de izin verir (madde 6(3)). Bu yolu düşünüyorsanız, başvurunun reddi hâlinde hangi tutarın iade edileceğini acentenin sözleşmesinde yazılı olarak görmenizi öneririz.

Onay tarihiyle birlikte üç aylık bir süre başlar: Vatandaşlık Kanunu'nun 8BA maddesine göre bu süre içinde kalan devlet payının ödenmesi ve yeminin edilmesi gerekir. Geçerli bir gerekçeyle yazılı talepte bulunulursa bu süre iki ay uzatılabilir. Süre kaçırılırsa onay geçerliliğini yitirir. Bu yüzden bakiye için gereken parayı, Komisyon kararını beklerken hazır tutmak gerekir.

Örnek bütçeler

Aşağıdaki tablo, yönetmelikte yer alan kalemleri tek kişi ve evli çift için bir araya getirir. Profesyonel ücretimiz, acentenin sözleşmesinde ayrıca yazılan kalemler ve belge masrafları dâhil değildir.

Devlet payı ve %25'lik ön ödeme, program fiyatının içindedir; toplama ayrıca eklenmez. Vatu cinsinden harçlar küçük tutarlardır ve ödeme günündeki kura göre hesaplanır.

Para birimi ve ödeme kanalı

Yönetmelik, devlete yapılan ödemelerin Vanuatu Ulusal Bankası'ndaki (National Bank of Vanuatu) DSP hesabına yatırılmasını şart koşar (madde 6(4)(a)). Vanuatu Vatandaşlık Ofisi ve Komisyonu, yayımladığı resmî duyuruda, vatandaşlık programları için Bitcoin veya başka bir kripto para ile yapılan ödemeleri tanımadığını ve kabul etmeyeceğini açıklamıştır. Kanun kapsamındaki yönetmeliklerde yasal olarak tanınan tek para birimi ABD dolarıdır.

Bunun pratik sonucu basittir: "devlet payı" adı altında kişisel bir hesaba, adı geçmeyen bir aracı şirkete ya da bir kripto cüzdanına para göndermenizi isteyen biri, programın kurallarının dışında hareket ediyordur. Varlıklarınızın bir kısmı kripto paradaysa, dönüşümün önceden yapılması ve kaynağının belgelenmesi gerekir; FIU, paranın nasıl kazanıldığını ve nasıl aktarıldığını sorar. Banka dekontları, satış sözleşmeleri, şirket kayıtları ve vergi beyannameleri bu açıklamanın dayanağıdır.

Ucuz teklif ve sahte fiyat uyarısı

Asgari fiyatın yönetmelikle sabitlenmiş olması, sizi korumaya yarayan bir bilgidir. Teklif alırken şu işaretlere dikkat edin:

• Tek kişi için 130.000 ABD dolarının altında bir "toplam fiyat", yönetmeliğin 4. maddesiyle bağdaşmaz.
• Vatandaşlık süreci olmadan "yalnızca pasaport" satan bir teklif yasal değildir; pasaport, vatandaşlık verildikten sonra ayrı bir başvuruyla alınır.
• Onay garantisi, "%100 başarı" ya da kesin gün sayısı vaat eden bir teklif gerçekçi değildir. Kanun, DSP başvurusu için bir karar süresi öngörmez ve kararı yalnızca Komisyon verir.
• Acentenin adı, vancitizenship.gov.vu üzerinde yayımlanan yetkili acenteler listesinde yer almalıdır. Aynı sitede yetkisi iptal edilen acentelerin listesi de bulunur.

Ödeme yapmadan önce kontrol etmeniz gerekenler

Bazı durumlar, para harcanmadan önce netleşmelidir. Herhangi bir cezai mahkûmiyet, Komisyon'un başvuruyu onaylamasını engeller (madde 6(9)); böyle bir kayıt varsa, %25'lik ödemeyi riske atmadan önce bunu konuşmamız gerekir. Kısıtlı sayılan bir ülkeyle bağlantınız varsa, o ülke dışında beş yıl yaşamış olmanız ve başka bir ülkede daimi ikamet hakkınızın bulunması aranır (madde 6(8)). Türkiye'den alınan adli sicil kaydının hangi tarihte düzenlenmiş olması gerektiğini ise dosyanın sunulacağı tarihe göre acenteyle birlikte planlarız.

Vatandaşlığın vergi mukimliğinizi kendiliğinden değiştirmediğini de hatırlatalım. Vanuatu vatandaşı olmak, Türkiye'deki vergi yükümlülüklerinizi tek başına ortadan kaldırmaz; bu konuda kendi vergi danışmanınıza başvurmanızı öneririz.

Ailenizin toplam maliyetini, ödeme tarihlerini ve ilk alınacak belgeleri öğrenmek için ücretsiz ön değerlendirme isteyin. Başvuruda kimin yer alacağını, yaşlarını ve fonlarınızın kaynağını kabaca yazmanız yeterli; rakamları yazılı olarak iletiriz.